Ana sayfa › Brütten nete maaş nasıl hesaplanır?
Brütten nete maaş nasıl hesaplanır?
Yayın: 15 Kasım 2026 · Hazırlayan: halk.site editörlüğü
İş görüşmesinde konuşulan rakam ile hesabınıza yatan rakam neden farklıdır? Çünkü sözleşmedeki brüt ücretten, maaş size ulaşmadan önce dört ayrı kesinti yapılır. Bu rehberde her kesintinin ne olduğunu, hangi oranla ve hangi tutar üzerinden hesaplandığını, örnek bir bordro üzerinden göstererek anlatıyoruz.
Brüt ve net ücret arasındaki fark nedir?
Brüt ücret, işverenin sizin için belirlediği ve iş sözleşmesine yazılan toplam ücrettir. Net ücret ise bu tutardan yasal kesintiler düşüldükten sonra elinize geçen paradır. İşverenin sizin için ayrıca ödediği SGK işveren payı ve işsizlik sigortası işveren payı brüt ücretinizin içinde değildir; onlar işverenin maliyetine eklenir.
Bir çalışanın bordrosunda görülen kesintiler şunlardır:
| Kesinti | Oran | Neyin üzerinden? |
|---|---|---|
| SGK primi işçi payı | %14 | Brüt ücret (prime esas kazanç sınırları içinde) |
| İşsizlik sigortası işçi payı | %1 | Brüt ücret |
| Gelir vergisi | %15 – %40 (kademeli) | Gelir vergisi matrahı |
| Damga vergisi | Binde 7,59 | Brüt ücret |
Kesintiler hangi sırayla hesaplanır?
- SGK primi: Brüt ücret × %14.
- İşsizlik sigortası: Brüt ücret × %1.
- Gelir vergisi matrahı: Brüt ücret − SGK primi − işsizlik sigortası primi.
- Gelir vergisi: Matrah × o ay girilen vergi diliminin oranı.
- Damga vergisi: Brüt ücret × 0,00759.
- Asgari ücret istisnası: Asgari ücret üzerinden hesaplanan gelir ve damga vergisi, bulunan vergilerden düşülür.
- Net ücret: Brüt ücret − tüm kesintiler (istisna sonrası).
Örnek bordro: 50.000 TL brüt maaş
Aşağıdaki hesap, yılın ilk ayında çalışan ve henüz ilk vergi diliminde (%15) olan biri içindir. Amaç her kalemin nasıl bulunduğunu göstermektir.
Brüt ücret: 50.000,00 TL
SGK primi (%14): 7.000,00 TL
İşsizlik sigortası (%1): 500,00 TL
Gelir vergisi matrahı: 50.000 − 7.000 − 500 = 42.500,00 TL
Gelir vergisi (%15): 6.375,00 TL
Damga vergisi (binde 7,59): 379,50 TL
İstisna öncesi net: 50.000 − 7.000 − 500 − 6.375 − 379,50 = 35.745,50 TL
Bu tutara, o yılın asgari ücreti üzerinden hesaplanan gelir vergisi ve damga vergisi istisnası eklenir. Bordronuzdaki gerçek net ücret, istisna tutarı kadar daha yüksektir.
Gelir vergisi dilimleri net maaşı nasıl etkiler?
Ücretlerde gelir vergisi beş kademeli tarifeyle alınır: %15, %20, %27, %35 ve %40. Dilimlerin tutar sınırları her yıl yeniden belirlenir ve Gelir Vergisi Kanunu’nun 103. maddesinde yayımlanır.
Önemli olan, verginin kümülatif hesaplanmasıdır. Ocak ayından itibaren her ayın matrahı toplanır. Bu toplam bir dilimin sınırını aştığında, o aydan itibaren aşan kısma bir üst dilimin oranı uygulanır. Sonuç olarak brüt ücretiniz hiç değişmese bile net maaşınız yıl içinde bir ya da birkaç kez düşer. Bu bir hata değil, verginin işleyişidir. Ocak ayında kümülatif matrah sıfırlanır ve net maaş yeniden en yüksek seviyesine döner.
Yüksek ücretli çalışanlarda bu düşüş yılın ilk aylarında, düşük ücretlilerde ise yılın son aylarında görülür; asgari ücretlilerde ise istisna sayesinde hiç görülmez.
Asgari ücret istisnası nasıl çalışır?
2022’den bu yana her çalışanın ücretinin asgari ücrete denk gelen kısmı gelir vergisi ve damga vergisinden muaftır. Uygulamada bordroda önce tüm ücret üzerinden vergi hesaplanır, sonra asgari ücret tutarı üzerinden hesaplanan vergi bu tutardan düşülür.
Bunun pratik sonucu şudur: asgari ücretle çalışan biri hiç gelir ve damga vergisi ödemez; asgari ücretin üzerinde kazanan biri ise yalnızca aşan kısım için vergi öder. İstisna tutarı, asgari ücretin o yılki brüt tutarına ve o ay girilen vergi dilimine bağlı olarak değişir.
İşverenin maliyeti brüt maaştan neden yüksektir?
İşveren, brüt ücrete ek olarak kendi payına düşen SGK primini ve işsizlik sigortası primini öder. Bu payların toplamı brüt ücretin yaklaşık beşte biri kadardır; düzenli prim ödeyen işverenlere tanınan teşvikler bu oranı azaltır. Bu yüzden bir çalışanın işverene toplam maliyeti, brüt ücretinden belirgin biçimde yüksektir. Maaş pazarlığında bu üç kavramı (net, brüt ve işveren maliyeti) birbirinden ayırmak, tarafların aynı rakamdan söz ettiğinden emin olmak için önemlidir.
Bordronuzu kontrol ederken bakmanız gerekenler
- Brüt ücretin iş sözleşmenizdeki tutarla aynı olduğunu kontrol edin.
- SGK ve işsizlik kesintilerinin brüt ücretin %14 ve %1’i olduğunu doğrulayın.
- “Kümülatif gelir vergisi matrahı” satırına bakarak hangi dilimde olduğunuzu görün.
- Asgari ücret gelir vergisi ve damga vergisi istisnası satırlarının bordroda yer aldığını kontrol edin.
- Bildirilen prim gün sayısını ve tutarı e-Devlet’teki SGK hizmet dökümünüzle karşılaştırın.
Sık sorulan sorular
Net maaşım neden yılın ikinci yarısında düşüyor?
Gelir vergisi yıl başından itibaren biriken (kümülatif) matraha göre hesaplanır. Yıl içinde toplam matrahınız bir sonraki vergi dilimine geçtiğinde, o aydan itibaren daha yüksek oranda vergi kesilir ve aynı brüt ücretten daha az net maaş alırsınız. Ocak ayında matrah sıfırlanır ve net maaş yeniden yükselir.
Asgari ücret istisnası nedir?
Her çalışanın ücretinin asgari ücrete denk gelen kısmı gelir vergisi ve damga vergisinden muaftır. Bu nedenle bordroda hesaplanan gelir ve damga vergisinden, asgari ücret üzerinden hesaplanan vergi kadar bir tutar düşülür. Asgari ücretle çalışan biri hiç gelir ve damga vergisi ödemez.
SGK primi brüt maaşın tamamından mı kesilir?
SGK primi, prime esas kazancın alt ve üst sınırları arasında kalan tutar üzerinden kesilir. Üst sınır, asgari ücretin belirli bir katıdır; brüt ücreti bu sınırı aşan çalışanların aşan kısmı için SGK primi kesilmez.
Kaynak: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu md. 23 ve 103; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu; 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu; 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu. Güncel vergi dilimleri ve asgari ücret tutarı için Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (gib.gov.tr) duyurularını kontrol edin.
Diğer rehberler