Ana sayfa › Altın ayarları rehberi
Altın ayarları rehberi
Yayın: 15 Kasım 2026 · Hazırlayan: halk.site editörlüğü
Kuyumcu vitrininde aynı gramdaki iki bileziğin fiyatı neden farklıdır? Gram altın ile çeyrek altının değeri neden birebir örtüşmez? Bu soruların hepsinin cevabı aynı kavramda saklıdır: ayar. Bu rehberde ayarın ne olduğunu, milyem ile ilişkisini, Türkiye’de yaygın kullanılan ayarları ve bir altın ürününün içindeki saf altın miktarının nasıl hesaplandığını anlatıyoruz.
Ayar ne demektir?
Saf altın çok yumuşak bir metaldir; takı yapıldığında kolayca çizilir ve şekil değiştirir. Bu yüzden takı ve sikke yapımında altın bakır, gümüş ya da çinko gibi metallerle karıştırılarak sertleştirilir. Ayar, bu karışımın içinde ne kadar saf altın bulunduğunu gösteren ölçüdür.
Ayar sisteminde bir altın parçası 24 eşit parçaya bölünmüş gibi düşünülür. 24 ayar, 24 parçanın tamamının altın olduğu anlamına gelir. 22 ayar ise 24 parçanın 22’sinin altın, 2’sinin alaşım metali olduğunu gösterir.
Milyem nedir, ayarla nasıl ilişkilidir?
Milyem, aynı oranı binde olarak ifade eden daha hassas bir ölçüdür. Kuyumcular ve Darphane, ürün üzerindeki damgalarda genellikle milyemi kullanır. Ayardan milyeme geçmek için ayar 24’e bölünüp 1.000 ile çarpılır.
| Ayar | Milyem | Saf altın oranı | Yaygın kullanım |
|---|---|---|---|
| 24 ayar | 995 – 999,9 | %99,5 ve üzeri | Gram altın, külçe |
| 22 ayar | 916 | %91,6 | Bilezik, çeyrek, yarım, tam, Cumhuriyet altını |
| 21 ayar | 875 | %87,5 | Bazı bilezik ve takılar |
| 18 ayar | 750 | %75 | Pırlantalı ve taşlı takılar |
| 14 ayar | 585 | %58,5 | Günlük takılar, kolye, yüzük |
| 8 ayar | 333 | %33,3 | Düşük fiyatlı takılar |
24 ayarda iki farklı milyem görmenizin nedeni, tamamen saf altın üretmenin teknik olarak çok zor olmasıdır. Piyasada “has altın” olarak geçen ürünler genellikle 995 ya da 999,9 milyemdir.
Bir üründeki saf altın miktarı nasıl hesaplanır?
Hesap tek bir çarpmadan ibarettir: ürünün gramı × milyem ÷ 1.000. Bu, size o ürünün içinde kaç gram saf altın bulunduğunu verir.
Örnek 1: 20 gramlık 22 ayar bilezik: 20 × 916 ÷ 1.000 = 18,32 gram saf altın.
Örnek 2: 10 gramlık 14 ayar kolye: 10 × 585 ÷ 1.000 = 5,85 gram saf altın.
Aynı ağırlıktaki iki üründen 22 ayar olanı, 14 ayar olana göre yaklaşık yüzde 57 daha fazla altın içerir. Fiyat farkının temel nedeni budur.
Çeyrek, yarım ve tam altının gramı
Darphane tarafından basılan ziynet altınları 22 ayardır ve standart ağırlıklarda üretilir. Ağırlıklar yaklaşık değerlerdir; Darphane basımında küçük toleranslar bulunur.
| Ürün | Yaklaşık ağırlık | İçindeki saf altın |
|---|---|---|
| Çeyrek altın | 1,75 g | ≈ 1,61 g |
| Yarım altın | 3,51 g | ≈ 3,21 g |
| Tam altın | 7,02 g | ≈ 6,43 g |
| Cumhuriyet (Ata) altını | 7,22 g | ≈ 6,61 g |
Bu tablo, ziynet altını fiyatlarını gram altınla karşılaştırırken işe yarar. Örneğin bir çeyreğin fiyatı, kabaca 1,61 gram has altının fiyatına Darphane basım payı ve kuyumcu kârı eklenerek oluşur.
Altın fiyatında işçilik payı nedir?
Bilezik, kolye ya da yüzük gibi işlenmiş ürünlerin fiyatı iki kalemden oluşur: içerdiği altının değeri ve işçilik ücreti. İşçilik, ürünün tasarımına, el emeğine ve markaya göre değişir; aynı ayar ve gramdaki iki bileziğin fiyat farkı çoğunlukla işçilikten kaynaklanır.
Bu ayrım özellikle satış sırasında önem kazanır. Kuyumcu, sattığınız ürünü genellikle yalnızca içerdiği altın değeri üzerinden alır; işçilik ücreti geri ödenmez. Bu nedenle altını birikim ya da yatırım amacıyla alanlar için işçiliği düşük ürünler (gram altın, külçe, düz bilezik) daha mantıklıdır. Takı amacıyla alınan ürünlerde ise işçilik, ürünün estetik değerinin karşılığıdır.
Altın alırken nelere dikkat edilmeli?
- Damga: Ürünün üzerinde ayarı ya da milyemi gösteren damgayı arayın (örneğin 916, 585).
- Tartı: Gramı kendi gözünüzle, sıfırlanmış bir terazide görün.
- Fatura: Ayar, gram ve işçilik bilgilerini içeren fatura isteyin; ileride satışta işinize yarar.
- Alış-satış farkı: Kuyumcunun aynı ürün için alış ve satış fiyatı arasındaki farkı sorun. Bu fark, kısa vadede alıp satmanın neden kâr getirmeyebileceğini gösterir.
- Ziynet altınlarında ambalaj: Darphane basımı çeyrek ve yarım altınların ambalajını açmadan saklamak, satışta işinizi kolaylaştırır.
Sık sorulan sorular
22 ayar ile 24 ayar altın arasındaki fark nedir?
24 ayar altın neredeyse saf altındır (binde 995 ya da 999,9). 22 ayar altında ise her 1.000 birimin 916’sı altın, kalanı bakır ve gümüş gibi alaşım metalleridir. 22 ayar daha sert olduğu için bilezik ve sikke yapımında kullanılır; 24 ayar daha çok külçe ve gram altın olarak alınıp satılır.
Çeyrek altın kaç gramdır?
Darphane üretimi çeyrek altın yaklaşık 1,75 gram ağırlığında ve 22 ayardır. İçindeki saf altın miktarı yaklaşık 1,61 gramdır. Yarım altın bunun iki katı, tam altın dört katıdır.
Bilezik alırken nelere dikkat etmeliyim?
Ayar damgasını kontrol edin, gramı tartıda görün ve fiyatın gram başı altın değeri ile işçilik ücretinden oluştuğunu bilin. Satarken işçilik ücreti geri alınamadığı için, yatırım amaçlı alımlarda işçiliği düşük ürünler daha avantajlıdır.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir. Güncel fiyatlar için kuyumcunuza ya da Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası verilerine başvurun.
Diğer rehberler